مغز ایدئولوژی زده و اخلاقی شدن خشونت | با سپیده طباطبایی و دکتر حسین قاضی‌زاده

*ایدئولوژی با مغز انسان چه می‌کند؟ | عصب‌شناسی تعصب، ابتذال شر و اخلاقی شدن خشونت*

چگونه یک انسان عادی و قانون‌مدار می‌تواند به عامل خشونت تبدیل شود و عمل خود را نه یک جرم، بلکه یک «ضرورت اخلاقی» بداند؟ در این قسمت از «هوشیوار»، در تقاطع علوم اعصاب، فلسفه اخلاق و حقوق کیفری، به بررسی پدیده «مغز ایدئولوژی‌زده» و «اخلاقی شدن خشونت» پرداخته‌ایم. در این گفتگو واکاوی می‌کنیم که چگونه فشارهای محیطی، بحران‌های اقتصادی و ساختارهای سیاسی و حقوقی باعث تسلب شناختی، انسان‌زدایی از دیگری، رهایی اخلاقی و شکل‌گیری «جرائم اطاعت» می‌شوند.

━━━━━━━━━━━━━━

*مهمانان و میزبان گفتگو:*
• *سپیده سادات طباطبایی:* پژوهشگر جرم‌شناسی، علوم اعصاب و حقوق عصب‌شناختی (Neurolaw)
• *دکتر حسین قاضی‌زاده:* حقوقدان، جرم‌شناس و استاد دانشگاه در رشته حقوق کیفری و جرم‌شناسی
• *میزبان: دکتر شفا* (پژوهشگر، مترجم و میزبان کانال هوشیوار)

━━━━━━━━━━━━━━

*محورهای اصلی گفتگو:*
• تفاوت ذهن علمی (پرسش‌محور و منعطف) با ذهن ایدئولوژیک (پاسخ‌محور و جزم‌اندیش)
• سازوکارهای «اخلاقی شدن خشونت»: انسان‌زدایی، جابه‌جایی مسئولیت و رهایی اخلاقی
• عصب‌شناسی تعصب: نقش آمیگدال، قشر پیش‌پیشانی (PFC) و هورمون اکسی‌توسین در قبیله‌گرایی
• واکاوی «ابتذال شر» هانا آرنت، آزمایش میلگرام و توجیه «مأمور بودم و معذور»
• بررسی اخلاقی‌سازی خشونت در قوانین کیفری ایران (امر آمر قانونی، مهدورالدم و قتل در فراش)
• ایدئولوژیک شدن نظام قضایی، بی‌فکری نظام‌مند در قضاوت و راهکارهای پیشگیری آموزشی و حقوقی

#علوم_اعصاب #ایدئولوژی #جرم_شناسی #فلسفه_اخلاق #ابتذال_شر

━━━━━━━━━━━━━━

*کتاب‌های اشاره‌شده در گفتگو:*
• *مغز ایدئولوژی‌زده* (The Ideological Brain) — اثر دکتر لئور زمیگرود
• *چگونه بدون اراده آزاد خوب زندگی کنیم* (Living Well Without Free Will) — اثر پروفسور گرگ کاروسو
• *آیشمن در اورشلیم: گزارشی درباره ابتذال شر* (Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil) — اثر هانا آرنت
• *جرائم اطاعت* (Crimes of Obedience) — اثر وی. لی همیلتون و هربرت کلمن
• *بینوایان* (Les Misérables) — اثر ویکتور هوگو

━━━━━━━━━━━━━━

*زمان‌بندی گفتگو:*
00:00 پیش‌درآمد و مقدمه: از اراده آزاد تا کتاب «مغز ایدئولوژی‌زده»
04:58 تفاوت رویکرد علم و ایدئولوژی در مواجهه با ابهام
09:10 پنج سازوکار اصلی «اخلاقی شدن خشونت»
13:08 تأثیر بحران‌ها و فشارهای محیطی بر مدارهای مغزی و رادیکالیسم
21:20 علوم اعصاب و اخلاق (Neuroethics): قشر پیش‌پیشانی، اکسی‌توسین و انسان‌زدایی
30:24 جبر زیستی در جرم‌شناسی و چالش‌های نقشه‌برداری مغزی در دادگاه
38:38 نظریه «فنون خنثی‌سازی» و سطوح قضاوت اخلاقی کلبرگ
47:06 «ابتذال شر» هانا آرنت، محاکمه آیشمن و جرائم اطاعت
51:15 بازتاب اخلاقی شدن خشونت در قوانین کیفری ایران (مهدورالدم و امر آمر)
59:12 ایدئولوژیک شدن نظام حقوقی و تفاوت حکومت قانون با ابزار شدن قانون
01:07:33 سوگیری قاضی و پدیده «بی‌فکری نظام‌مند» در دستگاه قضایی
01:09:58 راهکارهای پیشگیری: تقویت انعطاف شناختی در آموزش و اصلاح نظام حقوقی

━━━━━━━━━━━━━━

*همراه با هشیوار:*
در «هوشیوار» با تکیه بر دانش روز و گفتگوی انتقادی با متخصصان و اندیشمندان، به کاوش در ماهیت ذهن، اخلاق و چالش‌های بنیادین دنیای معاصر می‌پردازیم. اگر دغدغه اندیشیدن، پرسشگری و عبور از روایت‌های ساده‌انگارانه را دارید، کانال هوشیوار را سابسکرایب کنید و دیدگاه‌های خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.

— — — — —
*🎙️ پادکست هشیوار*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1707646743
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/Houshivarpodcast


*🧠 پادکست پلکان خرد*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1703634960
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/theladderofwisdom
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/theladderofwisdom


🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا:
https://x.com/mehdishafa1

Send us Fan Mail

Support the show