172. Czym koty mruczą i dlaczego w Tajlandii księżyc leży na boku

Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę. 

00:00 - Cześć
01:47 - Czy faktycznie niebieskie światło psuje nam sen?
22:31 - Dlaczego w Tajlandii Księżyc leży sobie na boku?
34:41 - Czy studnie kradną sobie wodę?
49:11 - Czym i po co mruczą koty?

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: 
Niebieskie światło:
https://www.bbc.com/future/article/20260407-the-blue-light-from-your-phone-isnt-ruining-your-sleep
https://www.nytimes.com/2025/08/17/well/health-effects-blue-light-screen-use.html
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38806392/
https://academic.oup.com/braincomms/article/6/3/fcae173/7675955?login=false
https://www.cooperlighting.com/b-dam/cooper-lighting/solutions/technologies/bioup/cls-bioup-white-paper.pdf
https://cdn.clinicaltrials.gov/large-docs/52/NCT07391852/Prot_000.pdf
https://www.cochrane.org/evidence/CD013244_blue-light-filtering-spectacle-lenses-visual-performance-macular-back-part-eye-protection-and
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30311830/

Księżyc:
https://aa.usno.navy.mil/faq/crescent
https://in-the-sky.org/news.php?id=20230519_08_100
https://www.almanac.com/captivating-crescent-moon
https://skyandtelescope.org/astronomy-news/observing-news/thinnest-crescent-moon/
https://earthsky.org/astronomy-essentials/everything-you-need-to-know-zodiacal-light-or-false-dawn/https://www.universalworkshop.com/2019/03/07/the-steep-hill-of-spring/
https://www.seas.upenn.edu/~amyers/MoonPaper20June.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10505201/
https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-014-0767-3
https://harfordastro.org/blog-4-1/tilting-the-ecliptic

Studnie
https://pubs.usgs.gov/circ/circ1186/html/boxa.html
https://www.usgs.gov/water-science-school/science/groundwater-wells
https://www.usgs.gov/mission-areas/water-resources/science/groundwater-level-response-earthquakes
https://doi.org/10.1038/s41598-020-74991-0
https://www.pgi.gov.pl/psh

Mruczenie kota
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01230-7
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1046/j.1365-2907.2002.00113.x
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(09)01168-3
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1570911
https://pubs.aip.org/asa/jasa/article/110/5_Supplement/2666/550913/The-felid-purr-A-healing-mechanism
https://www.loc.gov/everyday-mysteries/item/why-and-how-do-cats-purr/
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmor.21627
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3206895/
https://www.nationalgeographic.com/science/article/why-margarita-can-purr-but-cant-roar
https://www.sciencedaily.com/releases/2023/10/231004105157.htm